Asit gaz giderimi (SO2, HCl, HF) nedir?
Baca gazındaki asidik gazları — SO2, HCl ve HF — alkali bir sorbentle (sönmüş kireç Ca(OH)2 veya sodyum bikarbonat) nötralize ederek katı tuzlara dönüştüren ve emisyon limitlerinin altına indiren bir baca gazı arıtma prosesidir. Oluşan katı reaksiyon ürünleri aşağı akıştaki torbalı filtrede tutulur.
Kuru, yarı-kuru ve yaş sistem arasındaki fark nedir?
Kuru (DSI) toz sorbenti gaz kanalına enjekte eder, su kullanmaz, en düşük yatırım; SO2 verimi tipik %50-90. Yarı-kuru (SDA) kireç bulamacı püskürtür, SO2 verimi %85-95. Yaş (Wet FGD) yıkama kulesinde bulamaçla çalışır, verim %95-99+ ve jips geri kazanılabilir ama atık su oluşur. Seçim asit yüküne, hedef verime ve bütçeye bağlıdır.
Hangi sorbent seçilmelidir — kireç mi sodyum bikarbonat mı?
HCl/HF ağırlıklı emisyonda ve düşük-orta SO2'de sönmüş kireç Ca(OH)2 tipik olarak ekonomiktir. Yüksek SO2 verimi (kuru rotada ~%90) gerektiğinde sodyum bikarbonat (NaHCO3) tercih edilir; ısıyla parçalanıp yüksek yüzeyli reaktif oluşturduğu için daha düşük stokiyometride çalışır. Nihai seçim gaz analizi ve reaktif fiyatına göre yapılır.
Reaksiyon sonunda hangi ürünler oluşur?
Kireçle SO2 → kalsiyum sülfit (CaSO3·½H2O), oksijenle jipse (CaSO4·2H2O) yükseltgenir; HCl → CaCl2, HF → CaF2. Sodyum bikarbonatla SO2 → Na2SO4, HCl → NaCl. Bu katılar torbalı filtrede toz olarak tutulur ve bertaraf veya geri kazanım için sistemden alınır.
Stokiyometrik oran (NSR) ne olmalı?
Rotaya göre değişir: kuru kireç DSI tipik olarak 2.0-3.0, aktive sodyum bikarbonat 1.1-1.5, yarı-kuru 1.3-1.6, yaş FGD 1.0-1.05 civarındadır. Sorbenti değirmenleyerek yüzey alanını artırmak aynı verimi daha düşük NSR ile sağlar, bu da reaktif tüketimini düşürür.
Sistem hangi sıcaklıkta çalışır?
Kireç bazlı DSI tipik olarak 140-180°C, aktive sodyum bikarbonat yaklaşık 140°C üzeri, yarı-kuru SDA ise su çiği noktasının 15-20°C üzerinde (~140-160°C) çalışır. Sıcaklık penceresi, hem reaksiyon kinetiği hem de aşağı akıştaki torbalı filtrede yoğuşma/korozyonu önlemek için önemlidir.
Mevcut torbalı filtremle asit gaz giderimi entegre edilebilir mi?
Evet. Sorbent enjeksiyonu tipik olarak mevcut torbalı filtrenin üst akımına eklenir; reaksiyon ürünleri filtre yüzeyinde tutulur. Ek sorbent yükü için filtrasyon alanı ve diferansiyel basınç marjı yeniden değerlendirilmelidir.
SO2 dışında başka kirleticiler de giderilir mi?
Evet. HCl ve HF SO2'den daha hızlı ve daha yüksek verimle giderilir. Aynı hatta aktif karbon eklenerek dioksin/furan, cıva ve diğer ağır metaller de birlikte kontrol edilebilir — özellikle atık yakma uygulamalarında yaygın bir yaklaşımdır.
Türkiye'de asit gaz giderim sistemi üreticisi var mı?
Evet, MDSJ Process Türkiye'de DUCON markası altında asit gaz giderim sistemlerinin (DSI, yarı-kuru ve yaş rota) tasarımını, imalatını, kurulumunu ve devreye alınmasını yapar. 1986'dan beri faaliyette olup silo, dozaj, reaksiyon kanalı ve torbalı filtre entegrasyonunu tek elden teslim eder.