İçeriğe geç
Endüstriyel Hava Kirliliği Kontrolü Terimler Sözlüğü

Endüstriyel Hava Kirliliği Kontrolü Terimler Sözlüğü

Endüstriyel Hava Kirliliği Kontrolü Terimler Sözlüğü

MDSJ Process 05.07.2026

Endüstriyel hava kirliliği kontrolünde en çok geçen teknik terimlerin kısa ve net tanımları. Her terim, ilgili DUCON ürün veya hesaplama sayfasına bağlanır. Aradığınız terime göre doğru çözüme hızlıca ulaşın.

Toz Toplama Terimleri

Torbalı Filtre (Baghouse)

Tozlu gazı, dokuma filtre torbalarının yüzeyinden geçirerek tozu kuru olarak tutan sistem. PM10/PM2.5 dahil %99,9'a varan verim sağlar. Bkz. torbalı filtreler.

Jet-Pulse (Pulse-Jet) Temizleme

Filtre torbalarına 6-7 bar basınçlı havayı saniyenin kesri kadar üfleyerek biriken toz kekini düşüren, üretimi durdurmayan online temizleme yöntemi. Bkz. jet-pulse filtre.

Kartuşlu Toz Toplayıcı

Kıvrımlı (pileli) kartuş medyasıyla kompakt gövdede yüksek filtre alanı sunan sistem; ince toz, kaynak dumanı ve dar alan için idealdir. Bkz. kartuşlu toz toplayıcı.

Elektrostatik Çökeltici (ESP)

Tozu elektrik alanıyla yükleyip toplama plakalarında çökelten sistem; çok yüksek debili sıcak gazda düşük basınç kaybı sağlar, ancak çok ince partikülde torbalı filtre kadar düşük emisyona inemeyebilir.

Siklon (Cyclone) Seperatör

Gazı dönme hareketine sokarak merkezkaç kuvvetiyle iri partikülü ayıran ön ayırıcı; genellikle filtre öncesi kaba toz için kullanılır. Bkz. siklon tasarım aracı.

Yassı Torba (Zarf) Filtre

Düz/zarf biçimli torba elemanlarıyla birim hacimde yüksek filtre alanı veren kompakt baghouse varyantı; retrofit ve dar alanlarda tercih edilir. Bkz. yassı torba filtre.

Gaz Arıtma Terimleri

Wet Scrubber (Islak Yıkayıcı)

Gazı bir sıvı ile temas ettirerek hem partikülü hem çözünen/asidik gazları uzaklaştıran sistem. Venturi, dolgulu, sprey ve dinamik tipleri vardır. Bkz. wet scrubber.

Venturi Scrubber

Gazı daralan bir boğazdan yüksek hızla geçirip su ile çarpıştırarak ince partikülde (PM2.5) yüksek verim sağlayan ıslak yıkayıcı türü. Bkz. venturi scrubber.

DeSOx / Kükürt Giderme (FGD)

Baca gazındaki kükürt dioksiti (SO2) alkali sorbentle (kireç, sodyum bikarbonat) nötralize eden proses; kuru (DSI), yarı-kuru veya yaş olabilir. Bkz. DeSOx.

DSI (Kuru Sorbent Enjeksiyonu)

Toz sorbenti doğrudan baca gazına enjekte edip asidik gazı gaz fazında nötralize eden, reaksiyon ürünlerinin aşağı akıştaki torbalı filtrede tutulduğu düşük yatırımlı yöntem.

DeNOx / Azot Oksit Giderme

Baca gazındaki azot oksitleri (NOx) amonyak/üre ile azota ve suya indirgeyen proses. Bkz. DeNOx.

SNCR

Selektif Katalizörsüz İndirgeme: reaktifi (üre/amonyak) yüksek sıcaklık bölgesine (~850-1100°C) katalizörsüz enjekte eder; tipik %30-60 NOx giderimi.

SCR

Selektif Katalitik İndirgeme: reaktifi katalizör üzerinde daha düşük sıcaklıkta (~250-400°C) reaksiyona sokar; %90 ve üzeri NOx giderimine ulaşabilir.

Aktif Karbon Adsorpsiyonu

VOC, koku, cıva ve dioksin gibi gaz fazı kirleticileri gözenekli karbon yüzeyinde tutan son arıtma (polishing) kademesi. Bkz. aktif karbon filtreler.

Asit Gaz Giderimi (SO2, HCl, HF)

Baca gazındaki asidik gazların alkali sorbent veya yaş yıkama ile nötralizasyonu. Bkz. SO2/HCl asit gaz giderimi.

Demister (Damla Tutucu)

Islak yıkayıcı çıkışında gazla sürüklenen su damlacıklarını tutup bacaya sıvı taşınmasını önleyen eleman.

Pnömatik Taşıma Terimleri

Pnömatik Taşıma

Toz/granül malzemeyi kapalı boru hattında hava akışıyla taşıyan, dökülme ve toz kaybı olmayan yöntem. Bkz. pnömatik taşıma.

Yoğun Faz / Seyrek Faz

Yoğun faz malzemeyi düşük hızda taşır (aşınma ve kırılma az; aşındırıcı/kırılgan malzeme için); seyrek faz yüksek hızda taşır (basit ve ekonomik; sağlam malzeme için). Bkz. yoğun faz, seyrek faz.

Genel / Tasarım Terimleri

Hava/Kumaş Oranı (Air-to-Cloth, A/C)

Birim filtre alanından geçen gaz debisi (m/dk). Torbalı filtrenin en kritik tasarım parametresi; çok yüksekse emisyon ve basınç kaybı artar, torba ömrü kısalır. Bkz. torba filtre hesaplama aracı.

Can Velocity (Yükseliş Hızı)

Torbalar arasındaki boşlukta yukarı yönlü gaz hızı. Çok yüksekse silkelenip düşen toz yeniden torbaya yapışır (re-entrainment) ve verim düşer.

Basınç Kaybı (ΔP)

Sistemin girişi ile çıkışı arasındaki basınç farkı. Fan elektrik tüketimini doğrudan etkiler; artan ΔP tıkanma veya bozuk temizlemenin işareti olabilir.

PM10 / PM2.5

Sırasıyla 10 ve 2,5 mikrondan küçük partikül madde. PM2.5 solunabilir ince tozdur ve emisyon limitlerinde en zorlayıcı fraksiyondur.

VOC (Uçucu Organik Bileşik)

Kolay buharlaşan organik bileşikler (çözücü, boya buharı vb.). Aktif karbon, biyofiltre veya termal oksidasyonla giderilir.

ATEX

Patlayıcı ortam yönetmeliği. Yanıcı toz veya gaz içeren proseslerde ekipmanın patlama tahliyesi/baskılama ile uyumlu tasarlanmasını zorunlu kılar.

Emisyon Limiti (mg/Nm³)

Normal şartlardaki gaz hacmi başına izin verilen kirletici kütlesi. Ekipman seçimi çoğu zaman bu limite uyumla tetiklenir.

Doğru çözümü birlikte belirleyelim

Terimlerden çözüme geçmek için MDSJ Process'e (DUCON markası) ulaşın: baca gazınıza özel ücretsiz teknik değerlendirme için bize ulaşın ya da tüm ürün ailemizi inceleyin. İlgili rehber: kuru filtreleme vs ıslak scrubber seçim rehberi.

Şahin Torun
Şahin Torun
Kurucu · Endüstriyel Filtrasyon ve Proses Mühendisi
Bu içerik, MDSJ Process teknik ekibi tarafından hazırlanmış editoryal bir mühendislik özetidir. Proje verileri yayın öncesi sahaya göre doğrulanmalıdır.
LinkedIn Profilini Gör
Ara E-posta